محمد الريشهري
353
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
ستايش امام مهدى عليه السلام از حسين بن روح كه به عنوان برترين ستايش نسبت به او محسوب مىشود ، اين گونه است : او را مىشناسيم . خداوند ، نيكى و رضوانش را به او بنماياند و توفيق و سعادت را نصيبش سازد ! ما از نامهاش آگاه شديم و او در آنچه متصدّىِ آن است ، مورد اعتماد ماست . او نزد ما منزلت و جايگاهى دارد كه خشنودش مىكند . خداوند بر احسان كردنْ به او بيفزايد ! « 1 » وى در كتابهاى كلامى و رجالى ، بسيار ستايش شده است . « 2 » حتّى منابع اهل سنّت نيز به جلالت و بزرگى او اذعان دارند . « 3 » شخصيت علمى حسين بن روح را مفتىِ شيعيان معرفى كردهاند « 4 » كه نشانگر جايگاه علمى اوست . او كتابى با عنوان التأديب نيز نگاشته است . گفتنى است كه حسين بن روح ، كتابى را با عنوان كتاب التأديب بر عالمان قم عرضه كرده و نظر آنان را نسبت به آن جويا شده است . آنان نيز تمام كتاب را به جز يك مورد ، تأييد كردهاند . « 5 » برخى اين كتاب را كتابى بجز كتاب التأديب حسين بن روح برشمردهاند . « 6 » در هر صورت ، نكتهء مهم ، استفاده از شيوهء عالمانه و مقبول در عرضهء سخن و كتاب بر عالمان دين و نهادينه ساختن مراجعه به عالمان از اين عرضه معلوم مىشود ؛ خواه كتاب التأديب نگاشتهء حسين بن روح باشد يا كتاب ديگرى باشد . حوادث دوران نيابت سالهاى آغازين نيابت حسين بن روح به آرامش سپرى شد بويژه تا زمانى كه
--> ( 1 ) . ر . ك : ص 357 ح 628 . ( 2 ) . الغيبة ، طوسى : ص 371 ح 342 ، خلاصة الأقوال : ص 432 . ( 3 ) . سير أعلام النبلاء : ج 15 ص 223 و 224 ، تاريخ الإسلام : حوادث سال 326 ص 191 ، الوافى بالوفيات : ج 12 ص 366 ، لسان الميزان : ج 2 ص 283 . ( 4 ) . سير أعلام النبلاء : ج 15 ص 222 - 224 . ( 5 ) . ر . ك : ص 367 ح 638 . ( 6 ) . ر . ك : جرعهاى از دريا : ج 1 ص 175 ( آية اللَّه شبيرى زنجانى در بارهء كتاب عرضه شده به علماى قم و اين كهآيا اين كتاب به قلم حسين بن روح بوده است ترديد كردهاند ) .